ⓘ Arwyddion dwyieithog. Defnyddir arwyddion dwyieithog fel term am arwyddion mewn mwy nag un iaith. Fel rheol, feu defnyddir mewn gwledydd neu ardaloedd lle y sia ..

                                     

ⓘ Arwyddion dwyieithog

Defnyddir arwyddion dwyieithog fel term am arwyddion mewn mwy nag un iaith. Fel rheol, feu defnyddir mewn gwledydd neu ardaloedd lle y siaredir mwy nag un iaith neu mewn ardaloedd syn agos i ffiniau gwleidyddol neu ieithyddol, neu mewn ardaloedd lle y ceir llawer o ymwelwyr syn siarad ieithoedd gwahanol. Mae hyn yn arbennig o wir mewn meysydd awyr, porthladdoedd a gorsafoedd rheilffordd. Gall yr arwyddion hyn hefyd gynnwys arwyddion syn rhoi fersiwn wedi ei drawslythrennu o enwau lleoedd, yn arbennig mewn ardaloedd lle y defnyddir gwyddor syn wahanol ir wyddor Ladin. Weithiau, ceisir osgoir angen am arwyddion amlieithog trwy ddefnyddio symbolau a phictogramau. Ystyrir arwyddion dwyieithog fel un or prif symbolau o agweddau at ddwyieithrwydd mewn tiriogaethau lle y siaredir mwy nag un iaith.

                                     

1. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop

Galicia

Ers 1998 yn Galicia, maer enwau lleoedd swyddogol yn uniaith Galisieg. Fel canlyniad, maer arwyddion ffyrdd yn Galisieg yn unig, heb Sbaeneg.

Awstria

Yn Awstria, mae deddf yn galw am arwyddion dwyieithog mewn ardaloedd neu gymunedau lle mae lleiafrif ieithyddol yn ffurfio o leiaf 10% or boblogaeth.

                                     

1.1. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Yr Alban

Yn yr Alban, ceir arwyddion dwyieithog, Gaeleg yr Alban a Saesneg, yn Ynysoedd Heledd Na h-Eileanan Siar, ac mewn rhannau gorllewinol o Ucheldiroedd yr Alban. Maer enwau Gaeleg mewn gwyrdd tywyll, ar Saesneg mewn du.

O tua 1981 ymlaen, bu mudiad Ceartas yn ymgyrchu i gael arwyddion dwyieithog yn yr Alban, gan ddifrodi arwyddion ffyrdd uniaith Saesneg a phaentior slogan Ceartas airson na Gàidhlig "Cyfiawnder i Aeleg yr Alban" ar y ffyrdd. Yn 2005, pasiodd Senedd yr Alban Ddeddf yr Iaith Aeleg yr Alban 2005, a roddodd statws swyddogol ir iaith Aeleg am y tro cyntaf. Bwriada Cyngor yr Ucheldir ymestyn y defnydd o arwyddion dwyieithog i rannau eraill oi ardal, ond cafwyd gwrthwynebiad mewn rhai ardaloedd lle nad oes llawer o siaradwyr Gaeleg, er enghraifft Caithness.

                                     

1.2. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Gogledd Iwerddon

Yn y blynyddoedd diwethaf, mae Sinn Féin, sydd yn awr yn rhan or llywodraeth, wedi datblygu cynlluniau ar gyfer cael arwyddion ffyrdd dwyieithog Gwyddeleg a Saesneg. Mae cryn wrthwynebiad ir cynllun gan rai carfanau o Unoliaethwyr.

                                     

1.3. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Gweriniaeth Iwerddon

Y tu allan ir Gaeltacht, maer arwyddion ffyrdd yn ddwyieithog, Gwyddeleg a Saesneg. Gosodir yr enw Gwyddeleg yn uchaf, ond mewn llythrennau llai nar fersiwn Saesneg.

Yn y Gaeltacht, maer arwyddion ffyrdd cyfeiriol mewn Gwyddeleg yn unig. Ers 2005, mae symudiad wedi bod ar droed i wneud yr enwau lleoledd Gwyddeleg yr unig fersiwn swyddogol. Yn 2005, cyhoeddodd Éamon Ó Cuív, Gweinidog materion y Gaeltacht, na ddefnyddid enwau Saesneg yn swyddogol yn y Gaeltacht o hynny ymlaen. Yn achos An Daingean "Dingle" yn Saesneg roedd hwn yn benderfyniad dadleuol iawn, a bu cryn wrthwynebiad iddo, gan gynnwys fandaleiddio arwyddion ffyrdd uniaith Wyddeleg drwy baentior enw Saesneg Dingle arnynt.

                                     

1.4. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Ffrainc

Yn Ffrainc ceir arwyddion dwyieithog mewn rhai rhanbarthau. Fei cyfyngir fel rheol i nodi enwau lleoedd a nodweddion daearyddol eraill heb gynnwys unrhyw wybodaeth ychwanegol syn gyfyngedig yn ddieithriad i destunau Ffrangeg yn unig. Ysgrifennir y testun yn yr ieithoedd eraill mewn llythrennau or un maint âr testun Ffrangeg ond wedi eu hitaleiddio er mwyn gwahaniaethu rhwng y ddwy iaith.

                                     

1.5. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Alsace

Yn Alsace, lle mae rhan or boblogaeth yn siarad Alsaseg, mae enwau nifer o drefi a phentrefi o darddiad Almaeneg gydag ambell newid orgraffyddol Ffrangeg. Ffrangeg ywr unig iaith swyddogol yn Alsace, syn cael ei defnyddio ar bob arwydd ffordd yn y rhanbarth. Yng nghanol hanesyddol dinas Strasbourg, dangosir enw pob stryd yn Ffrangeg/Almaeneg neu Alsaseg, ond serch hynny Ffrangeg ywr unig iaith swyddogol yno. Ers ir drefn honno gael ei chyflwyno, mae nifer o drefi a phentrefi yn Alsace wedi mabwysiadu arwyddion stryd dwyieithog, yn enwedig yn Mulhouse lle y ceir dros 70 enghraifft o arwyddion stryd Ffrangeg/Alsaseg. Yn ogystal, mae ambell commune cymuned, fel Marlenheim wedi codi arwyddion ffyrdd dwyieithog ar eu cyrion.



                                     

1.6. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Gwlad y Basg

Yn département y Pyrénées-Atlantiques yn rhanbarth Aquitaine, maen bosibl canfod arwyddion ffyrdd dwyieithog Ffrangeg/Basgeg ar y ffyrdd lleol h.y. dan ofal cynghoraur départemente ar cymunedau, yn ogystal ag ar arwyddion syn dynodir ffin rhwng dwy gymuned neu ardal er enghraifft: Ascain/ Azkaine. Siaredir Gasgwyneg Gascon yn ardal Bayonne-Anglet-Biarritz maer Fasgeg yn fwy cyffredin, er hynny. Fel canlyniad ceir arwyddion ffyrdd tair iaith - Ffrangeg, Basgeg a Gwasgwyneg - yn Bayonne.

                                     

1.7. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Corsica

Ar ynys Corsica, maer arwyddion ffyrdd yn ddwyieithog, Corseg a Ffrangeg, gan gynnwys yr arwyddion ar y priffyrdd cenedlaethol. Mewn rhai cymunedau, yn enwedig yng nghanolbarth yr ynys, penderfynwyd cael arwyddion Corseg yn unig. Mae enwau strydoedd ac arwyddion gwasanaethau yn uniaith Ffrangeg.

                                     

1.8. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Gogledd Catalonia Ffrainc

Yn département Pyrénées-Orientales, yn rhanbarth Languedoc-Roussillon, yn dilyn argymhelliad y cyngor, mae mwyafrif y trefi wedi mabwysiadu polisi o gael yr enw Catalaneg, o dan yr enw Ffrangeg neu ar arwydd arall ar ochr arall y ffordd, ar arwyddion swyddogol e.e. Baillestavy/Vallestàvia. Yn Perpignan Perpinyà, maer arwyddion stryd yn ddwyieithog. Yn y rhan fwyaf or cymunedau maer arwyddion enwau lleoedd yn tueddu i fod yn uniaith Ffrangeg, ond mewn rhai achosion maent yn ddwyieithog ac weithiau, ond yn anaml, yn Gatalaneg yn unig. Yn ddiweddar, maer arwyddion cyntaf i roi gwybodaeth ychwanegol yn Gatalaneg yn ogystal ac yn Ffrangeg wedi ymddangos.

                                     

1.9. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Llydaw

Yn Llydaw, mae arwyddion lle ac arwyddion ffyrdd yn ddwyieithog yn aml, gydar Llydaweg ar Ffrangeg yn cael eu defnyddio. Mae hyn yn gyffredin iawn yn départements gorllewin Llydaw. Maer defnydd hyn o arwyddion dwyieithog Ffrangeg-Llydaweg yn cynyddu o hyd. Mae awdurdodau lleol départements Finistère, Morbihan a Côtes-dArmor wedi normaleiddio eu defnydd ar y ffyrdd sydd yn eu gofal, ac eithrio yn rhan ddwyreiniol yr olaf.

Ar y ffordd i mewn i gannoedd o drefi a phentrefi, ceir enwr ar lle gydar ffurf Ffrangeg uwchben y Llydaweg. Yn achos nifer o leoedd, does dim gwahaniaeth rhwng yr enwau swyddogol Llydaweg a Ffrangeg. Ceir arwyddion dwyieithog ar y ffiniau rhwng y départements hefyd e.e. Département du Finistère/Departamant Penn-ar-Bed, Département des Côtes-dArmor/Departamant Aodoù-an-Arvor ac maer un peth yn wir am arwyddion gydag enwau nodweddion daearyddol arnynt, e.e. enwau bryniau ac afonydd.

Yn yr un ffordd, yn y trefi ac yn yr ardaloedd cefn gwlad fel ei gilydd, mawrion a bychain, mae nifer y communes syn codi arwyddion ffyrdd ac arwyddion stryd dwyieithog yn cynyddu o hyd. Ceir enghreifftiau yn: Lorient, Brest, Carhaix-Plouguer, Rostrenen, Mellag, Pluguffan, Quimper, Lannion, Pontivy, Vannes, Landerneau, Skaer, Brech, Pouldergat, Redon a lleoedd eraill.

Fel yn achos lleoedd eraill yn Ffrainc, dangosir y testun Llydaweg mewn llythrennau italig ar arwyddion ffyrdd y départementes, a hynny er gwaethaf argymhelliad yr Ofis ar Brezhoneg Bwrdd yr Iaith Lydaweg: y peth agosaf yn Llydaw i Fwrdd yr Iaith Gymraeg yng Nghymru i ddefnyddior un orgraff, heb lythrennau italig, ar gyfer y ddwy iaith fel ei gilydd. Ond er bod cynghoraur départements yn gyndyn i wneud hynny, mae argymhelliad y Bwrdd yn cael ei derbyn gan nifer gynyddol o gymunedau lleol.

Er iddo gael pleidlais y mwyafrif oi blaid ar Gyngor Morbihan yn Nhachwedd 2004, mae cryn wrthwynebiad wedi cael ei amlygu ir polisi o gael arwyddion ffyrdd dwyieithog yn nwyrain Morbihan, yn enwedig gan y Groupe information Bretagne o 2005 ymlaen. Aeth un o drigolion amlwg Vannes mor bell â mynd ir llys ynghylch penderfyniad y cyngor, ond cafodd yr achos ei wrthod yn llwyr yn 2008. Fel arall, mae trigolion dwy ran Llydaw - Basse-Bretagne 77% a Haute-Bretagne 74% - yn cefnogin frwd y polisi ar egwyddor o gael arwyddion dwyieithog, yn pôl piniwn yn y ddwy ardal yn 2009. Maen bosibl dod ar draws arwyddion uniaith Ffrangeg o hyd, yn aml wedi eu difrodi am fod heb y Llydaweg, yn enwedig ar y ffyrdd mawr: dymar fath o arwyddion syn dal i fod yn darged difrodi symbolaidd gan fudiadau Llydewig fel Stourm ar Brezhoneg.

Mae gan Haute-Bretagne dwyrain Llydaw etifeddiaeth ieithyddol wahanol, sef yr iaith Gallo. Ond ni cheir unrhyw arwyddio o gwbl bron syn dangos Gallo gydar Ffrangeg ac eithrio arwyddion croeso ambell gymuned bychan, e.e. Loudéac/Loudia yn y Côtes-dArmor a Parcé/Parczae yn Ille-et-Vilaine.



                                     

1.10. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Ocsitania

Mewn rhai or communes yn yr rhan o Ffrainc lle y siaredir Ocsitaneg Occitanie: Ocsitania neur Fro Ocsitaneg, ceir rhai arwyddion stryd dwyieithog, yn Ffrangeg ac yn y dafodiaith leol or Ocsitaneg. Gan amlaf maent iw cael yng nghanol rhai or trefi hanesyddol. Weithiau mae hyn yn cofnodi enw hanesyddol sydd ddim yn cael ei arfer heddiw. Mewn trefi yn y Fro Ocsitaneg lle ceir arwyddion or fath yn cynnwys Toulouse, Aix-en-Provence a Nice.

Maer arwyddion ffyrdd, yn lleol a chenedlaethol, bron i gyd yn y Ffrangeg yn unig. Ar y llaw arall, mae arwyddion lle dwyieithog ar ymyl trefi a phentrefi yn dod yn fwyfwy cyffredin, fel sydd eisoes yn wir yng ngogledd Catalonia Ffrengig ac yn Llydaw, er enghraifft. Ond mympwyol ywr enghreifftiau, heb drefn amlwg iw defnydd, ac felly ceir sawl math o arwyddion dwyieithog yn yr ardal. Mae rhai sefydliadau, fel yr Institut détudes occitanes, yn ceisio darbwyllo cynghorwyr lleol i fabwysiadu cynllun mwy cyffredinol ac unffurf.



                                     

1.11. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Catalonia

Yng Nghymuned Ymreolaethol Catalonia, yr enw Catalaneg ar drefi a phentrefi ywr enw swyddogol fel rheol, er enghraifft Girona, Lleida. Oherwydd hyn, maer arwyddion cyfeiriol ar y ffyrdd fel rheol mewn Catalaneg yn unig.

Am sefyllfar Gatalaneg dros y ffin yn Ffrainc, gweler yr adran Gogledd Catalonia Ffrainc uchod.


                                     

1.12. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg

Ceir cryn amrywiaeth yng Nghymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg, oherwydd darpariaeth gan awdurdodau lleol. Ceir rhai enghreifftiau o hen arwyddion uniaith Sbaeneg. Maer rhan fwyaf or arwyddion yn ddwyieithog, Basgeg a Sbaeneg, ond gydag amrywiaeth fawr yn y dylunio ar graffeg. Mewn rhai ardaloedd, yn enwedig yn Biskaia a Guipúzcoa, ceir arwyddion Basgeg yn unig. Yn y blynyddoedd diwethaf, mae llywodraeth Gwlad y Basg wedi bod yn ceisio sicrhau mwy o unffurfiaeth mewn arwyddion. Fel rheol, gosodir yr iaith Fasgeg yn uchaf.

Am sefyllfar Fasgeg dros y ffin yn Ffrainc, gweler yr adran Aquitaine uchod.
                                     

1.13. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Galicia

Ers 1998 yn Galicia, maer enwau lleoedd swyddogol yn uniaith Galisieg. Fel canlyniad, maer arwyddion ffyrdd yn Galisieg yn unig, heb Sbaeneg.

                                     

1.14. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Trentino-Alto Adige

Yn Nhalaith Ymreolaethol Bolzano De Tirol, mae deddf gyfansoddiadol y rhanbarth yn mynnu fod pob arwydd yn ddwyieithog, Eidaleg ac Almaeneg, a bod rhaid ir ddwy iaith fod yn gyfartal o ran maint y llythrennau.

Ar yr arwyddion ar yr autopistas ac yn ninas Bolzano, lle mai Eidaleg yw iaith y mwyafrif, maer Eidaleg yn uchaf ar yr arwyddion. Yn y gweddill or dalaith, maer Almaeneg yn uchaf. Gwneir defnydd helaeth o bictogramau lle gellir. Yn y rhannau lle siaredir Ladino, maer arwyddion yn dairieithog, Ladino, Almaeneg ac Eidaleg, ar gyfer enwau lleoedd. Yn nhalaith Trento, maer arwyddion yn ddwyieithog mewn Ladino ac Eidaleg, ond dim ond ar gyfer enwau lleoedd, gydar arwyddion eraill yn uniaith Eidaleg.

                                     

1.15. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Friuli-Venezia Giulia

Yn Friuli, cydnabyddir yr iaith Ffriwleg gan ddeddf genedlathol Deddf 482/1999 a rhanbarthol Deddf Ranbarthol 15. Defnyddir yr iaith ar tua 40% or arwyddion cyfeiriol. Yn Nhalaith Udine, mae rhaglen ar droed i gyfnewid yr holl arwyddion ffyrdd am rai dwyieithog, Ffriwleg ac Eidaleg. Yn nhalaith gyfagos Pordenone, yn y rhan syn ffinio ar Udine, mae llawer o gymunedau yn defnyddio arwyddion dwyieithog ar gyfer enwau trefi a phentrefi, er fod arwyddion eraill yn uniaith Eidaleg.

Yn nhalaithiau Trieste a Gorizia, defnyddir arwyddion dwyieithog Slofeneg ac Eidaleg yn ardal y Carso, lle mae lleiafrif ieithyddol Slofeneg. Ceir rhai arwyddion dwyieithog Eidaleg a Slofeneg mewn rhannau o dalaith Udine hefyd.

                                     

1.16. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Sardinia

Ar ynys Sardinia, cydnabyddir yr iaith Sardeg fel iaith swyddogol gan ddeddf genedlaethol Deddf 482/1999 a rhanbarthol Deddf Ranbarthol 26, 1997, ond oherwydd diffyg unffurfiaeth enwau Sardeg ac orgraff yr iaith, nid oes llawer o arwyddion dwyieithog ar y priffyrdd hyd yma. Dim ond yn ddiweddar y mabwysiadwyd y Limba Sarda Comuna fel ffurf swyddogol yr iaith. Ar lefel leol, ceir arwyddion cyfeiriol dwyieithog, Eidaleg a Sardeg, ond gyda chryn awmrywiaeth. Yn Alguer, ceir arwyddion dwyieithog Eidaleg a Chatalaneg.

                                     

1.17. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Yr Almaen

Yn yr Almaen, ceir rhai arwyddion dwyieithog yn yr ardaloedd lle siaredir Sorbeg o gwmpas Cottbus, yn y cymunedau Ffrisaidd eu hiaith yn Saterland ac ar yr Ynysoedd Ffrisaidd Dwyreiniol, ac yn yr ardaloedd o gwmpas y ffin â Denmarc.

Yn yr ardaloedd Ffrisaidd megis Saterland, dim ond yr arwyddion enwau lleoedd wrth fynd i mewn i gymunedau ac wrth eu gadael syn ddwyieithog, a defnyddir llythrennau llai ar gyfer y Ffriseg nag ar gyfer y fersiwn Almaeneg.

                                     

1.18. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Fryslân

Ceir ardaloedd dwyieithog, Ffriseg ac Iseldireg, yn nhalaith Fryslân yng ngogledd yr Iseldiroedd. Dim ond un enw swyddogol sydd i bob tref a phentref yn Fryslân. Yn y rhan fwyaf o gymunedau, yr enw Iseldireg ywr enw swyddogol, ond mewn chwe chymuned, yr enw Ffriseg ywr ffurf swyddogol, ac mae dwy gymuned arall wedi penderfynu newid ir fersiwn Ffriseg yn y dyfodol.

Maer rhan fwyaf o gymunedau yn defnyddio arwyddion dwyieithog ar yr arwyddion wrth fynd i mewn i gymuned neu wrth ei gadael. Uniaith Iseldireg ywr arwyddion ffyrdd eraill fel rheol.

                                     

1.19. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Gwlad Belg

Rhennir Gwlad Belg yn nifer o ardaloedd ieithyddol. Ceir pedair or rhain, ardal ieithyddol yr Iseldireg yn cyfateb i Fflandrys, ardal ddwyieithog Prifddinas-Brwsel, ardal ieithyddol Ffrangeg y rhan fwyaf o Walonia ac ardal ieithyddol Almaeneg yn y dwyrain. Yn rhanbarth y Brifddinas-Brwsel, maer arwyddion i gyd yn ddwyieithog, Ffrangeg ac Iseldireg. Yn y rhan fwyaf o ranbarth Fflandrys, maer arwyddion yn uniaith Iseldireg, tra yn Walonia maent yn uniaith Ffrangeg fel rheol. Yn y communes lle ceir yr hyn a elwir yn facilités linguistiques, sef cydnabyddiaeth i leiafrifoedd ieithyddol, ceir arwyddion dwyieithog. Yn y rhannau lle siaredir Almaeneg fel iaith gyntaf, ceir arwyddion dwyieithog, Almaeneg a Ffrangeg.

Yn 2006, penderfynodd llywodraeth Fflandrys dynnun ôl eu cydnabyddiaeth swyddogol or cyfieithiadau Ffrangeg o enwau lleoedd yn Fflandrys, ac o ganlyniad, lleihawyd y nifer o arwyddion dwyieithog.

                                     

1.20. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Awstria

Yn Awstria, mae deddf yn galw am arwyddion dwyieithog mewn ardaloedd neu gymunedau lle mae lleiafrif ieithyddol yn ffurfio o leiaf 10% or boblogaeth.

                                     

1.21. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Carinthia

Ceir lleiafrif Slofeneg ei hiaith mewn rhannau o dalaith Carinthia, ac mae mudiad yn galw am arwyddion ffyrdd dwyieithog. Yn 1972, penderfynodd llywodraeth Bruno Kreisky a llywodraethwr Carinthia, Hans Sima, osod arwyddion dwyieithog mewn ardal yn ne Carinthia, ond dinistriwyd hwy gan fudiadau adain-dde oedd yn gwrthwynebu dwyieithrwydd.

Yn 1977, penderfynodd y llywodraeth ffederal osod arwyddion dwyieithog ym mhob cymuned ller oedd 25% neu fwy or boblogaeth yn siarad Slofeneg. Ni lwyddwyd iw gosod ym mhob un or rhain oherwydd gwrthwynebiad. Yn 2001, gorchymynwyd gosod arwyddion dwyieithog ym mhob cymuned ller oedd 10% or boblogaeth yn siarad Slofeneg, ond gwrthododd y llywodraethwr ar y pryd, sef Jörg Haider, wneud hynny.

                                     

1.22. Arwyddion dwyieithog yn Ewrop Y Ffindir

Yn y Ffindir, mae tua 6% or boblogaeth yn siarad Swedeg fel mamiaith. Mae deddfaur Ffindir ynglŷn â dwyieithrwydd ymysg y mwyaf goleuedig yn Ewrop. Gall cymunedau fod â Ffinneg fel iaith swyddolgol, Swedeg fel iaith swyddogol neu fod yn swyddogol ddwyieithog. Maer categoriau fel a ganlyn:

  • Cymunedau gyda lleiafrif Ffineg o lai na 8% a llai na 3.000 o drigolion: Swedeg yn iaith swyddogol.
  • Cymunedau gyda lleiafrif Swedeg o lai na 8% a llai na 3.000 o drigolion: Ffinneg yn iaith swyddogol.
  • Cymunedau gyda lleiafrif Swedeg o fwy na 8% neu fwy na 3.000 o drigolion: yn swyddogol ddwyieithog.
  • Cymunedau ar Ynysoedd Åland: Swedeg ywr iaith swyddogol

Yn y tiriogaethau syn swyddogol ddwyieithog, megis Ostrobotnia ac ar hyd arfordir de-ddwyrain y wlad, yn cynnwys y brifddinas, Helsinki), ceir arwyddion dwyieithog, Ffinneg a Swedeg. Gosodir yr iaith a siaredir gan y mwyafrif yn yr ardal yn uchaf. Ar ynysoedd Åland a chymunedau Korsnäs, Larsmo a Närpes ar y tir mawr, Swedeg ywr unig iaith ar yr arwyddion.

Yng ngogledd y wlad, ceir arwyddion dwyieithog, Ffinneg ar Iaith Sami leol.



                                     

2.1. Arwyddion dwyieithog yng ngweddill y byd Y Maghreb: Algeria, Moroco a Tiwnisia

Mae gwledydd y Maghreb, sef Algeria, Moroco a Tiwnisia, yn wledydd lle defnyddir Ffrangeg ar raddfa eang fel canlyniad or cyfnod pan fuont yn drefedigaethau Ffrengig. Arabeg ywr iaith swyddogol yn y gwledydd hyn, ond mae nifer o bobl yn siarad Ffrangeg fel ail iaith ac mae dwyiethrwydd Arabeg-Ffrangeg yn beth cyffredin, yn enwedig yn Algeria a Tiwnisia gydar Ffrangeg yn iaith swyddogol ochr yn ochr âr Arabeg yn yr olaf. Mae arwyddion ffyrdd ar y priffyrdd ar ardaloedd trefol a thwristaidd yn dilyn y patrwm Ewropeaidd gydag arwyddion dwyieithog Arabeg a Ffrangeg, yn y drefn honno fel rheol. Defnyddir trawlythreniad ir Ffrangeg o enwau lleoedd, e.e. Alger Algiers am al-Jazāir, prifddinas Algeria. Yn ogystal, maen arferol cael arwyddion dwyieithog am enwau strydoedd ac mae nifer o siopau a busnesau eraill yn defnyddio arwyddion Arabeg-Ffrangeg hefyd. Maer arwyddion rheoli traffig rhyngwladol yn cael eu defnyddio gydar neges yn llythrennaur wyddor Ladin e.e. STOP "AROS" a P "Parcio" ochr yn ochr âr fersiwn Arabeg e.e. قف/STOP. Ond gan amlaf mae unrhyw wybodaeth ychwanegol mewn Arabeg yn unig, yn enwedig yn yr ardaloedd gwledig.

Yn y gwledydd hyn yn enwedig yn Algeria a Moroco, siaredir un neu ragor or ieithoedd Berber gan ganran or trigolion, ac mae hifer o siaradwyr Berbereg wedi bod yn ymgyrchu ers tro byd i gael statws swyddogol ir iaith neu o leiaf i gael cydnabyddiaeth ehangach ohoni ym mywyd cyhoeddus y gwledydd hyn. Un or pethau mae ymgyrchwyr Berber wedi bod yn gofyn ydy cael arwyddion teirieithog - Arabeg/Berbereg/Ffrangeg - ond hyd hyn nid ydynt wedi llwyddo i berswadior awdurdodau gwladol i gymryd camrau ir cyfeiriad hwn.

Dim ond yn Kabylie, rhanbarth yn Algeria syn un o gadarnleoedd y Berberiaid a lle maer iaith yn cael ei hamddiffyn yn ddygn, mae sawl tref a phentref wedi achub y blaen ar yr awdurdodau gwladol trwy osod arwyddion teirieithog syn cynnwys y Ferbereg leol gwyddor Tifinagh. Does gan yr iaith ddim statws swyddogol yn Algeria o gwbl ond maer arwyddion hyn yn rhoi iddi statws de facto yn Kabylie.

Maer sefyllfa ym Moroco yn wahanol. Yno mae tua 35% or boblogaeth yn siarad un or ieithoedd Berber fel mamiaith. Does gan y Ferbereg ddim statws swyddogol, ond yn 2003, penderfynodd y Sefydliad Brenhinol dros y Diwylliant Amazigh Institut royal de la culture amazighe, a sefydlwyd mewn ymateb i ymgyrchu gan siaradwyr Berbereg, i fabywsiadur wyddor Tifinagh yn swyddogol ar gyfer dysgu Berbereg yn yr ysgol. Gan dderbyn hyn fel arwydd o newid polisi gan y llywodraeth, penderfynodd cyngor tref Nador ym mynyddoedd y Rif, ardal Ferbereg iawn ddechrau gosod arwyddion yn lleol yn cynnwys neges yn y Ferbereg leol. Gosodwyd yr arwyddion cyntaf i fyny ar 29 Ebrill 2003 ond byr fu eu hanes; rhai oriau yn unig yn ddiweddarach, penderfynodd y Gweinidog Cartref Mostapha Sahel fod gweithred y cyngor yn anghyfreithlon a gorchmynodd dynnur arwyddion i gyd i lawr, yr hyn a ddigwyddodd o fewn oriau.

                                     

2.2. Arwyddion dwyieithog yng ngweddill y byd Canada

Yng Nghanada, ceir arwyddion ffyrdd dwyieithog Ffrangeg a Saesneg yn New Brunswick ac mewn rhai rhannau o Ontario a Manitoba, a hefyd yn y rhannau gerllawr ffîn ieithyddol. Ceir arwyddion dwyieithog ar brif briffyrdd Canada, heblaw yn nhalaith Quebec, lle maer arwyddion yn uniaith Ffrangeg. Mae arwyddion ardal y brifddinas, Ottawa, yn gwbl ddwyieithog ers 2002.

Yn nhiriogaeth Nunavut, yng ngogledd Canada, maer arwyddion yn y brifddinas, Iqaluit, yn dairieithog, Inuktitut, Ffrangeg a Saesneg.

Yng nghymuned frodorol Huron-Wendat, gerllaw Dinas Quebec, maer arwyddion ffyrdd yn ddwyieithog, Ffrangeg a Wendat. Yng nghymuned Cree Mistissini, maer arwyddion yn dairieithog, Cree, Saesneg a Ffrangeg. Ar hyd Bae James yng ngogledd Quebec, maer arwyddion ffyrdd yn ddwyieithog, Ffrangeg / Inuit.

                                     

2.3. Arwyddion dwyieithog yng ngweddill y byd Gweriniaeth Pobl Tsieina

Ceir nifer fawr o ieithoedd rhanbarthol yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina, ond oherwydd fod y rhan fwyaf or ieithoedd hyn yn defnyddio symbolau ideogramatig, wedi ei seilio ar yr ystyr yn hytrach nar sain, nid oes galw am arwyddion dwyieithog. Gellir deall y symbolau mewn ieithoedd gwahanol. Ar y priffyrdd pwysicaf, ac yn rhai or dinasoedd lle mae mwyaf o dramorwyr, er enghraifft Shanghai, maer arwyddion yn cynnwys yr enwau wedi eu trawslythrennu ir wyddor Ladin. Yn Hong Kong, ceir arwyddion dwyieithog, Saesneg a Tsieineeg, gydar Saesneg yn uchaf.



                                     

2.4. Arwyddion dwyieithog yng ngweddill y byd Indonesia

Mae Indonesia yn wlad amlieithog, a dwyieithrwydd yn arferol. Ambell dro ceir enwau strydoedd yn ddwyieithog, ac mewn dwy wyddor wahanol, gan fod yr iaith Indoneseg yn defnyddior wyddor Ladin tra mae gwyddorau traddodiadol yn Bali, Jafa a De Sulawesi ymhlith eraill. Maer duedd yma wedi cynyddu yn ddiweddar wrth i ranbarthau Indonesia gael mesur helaethach o ymreolaeth.

                                     

2.5. Arwyddion dwyieithog yng ngweddill y byd Israel

Yn Israel, maer mwyafrif or arwyddion yn Hebraeg ond hefyd gyda thrawslythreniad ir wyddor Ladin. Yn y rhannau or wlad lle mae poblogaeth Arabaidd sylweddol, ac yn agos ir ffin ar Tiriogaethau Palestinaidd, ychwanegir Arabeg at yr arwyddion hefyd.

                                     

3. Llyfryddiaeth

  • Steffan Allison et al. Symbols of justice: bilingual signs in Wales: complete history of the campaign for bilingual roadsigns = Symbolau cyfiawnder: arwyddion dwyieithog yng Nghymwu: hanes cyflawn ymgyrch arwyddion ffyrdd dwyieithog